تمام راه های افزایش سرمایه شرکت به یک راه اصلی ختم می شوند؛ این راه اصلی همان برگزاری مجمع عمومی است. البته این نکته را نیز نباید فراموش کنید که چه شرکت هایی قابلیت استفاده از امکان افزایش سرمایه را دارند. پس از اینکه فهمیدید چه شرکت هایی می توانند سرمایه خود را افزایش دهند باید روش ها و مراحل آن را بدانید.

بخش مهمی از سوالات مربوط به سرمایه شرکت ها مرتبط با شرکت های سهامی است. اساساً این شرکت ها می توانند برای افزایش میزان سرمایه های خود اقدام کنند. لذا باید افزایش سرمایه شرکت های سهامی، روش ها و مراحل آن نیز بررسی کنیم. برای آنکه بتوانید به طور مستند و صحیح مراحل افزایش سرمایه شرکت را انجام دهید باید به قانون تجارت مراجعه کنید.

آیا امکان افزایش سرمایه شرکت در قانون تجارت پیش بینی شده است؟

قطعاً قانونگذار به موضوع افزایش سرمایه شرکت ها اهمیت داده است. توجه قانونگذار در بخش هشتم از لایحه اصلاحی قانون تجارت قابل مشاهده است. می توانید به بخش تغییرات در سرمایه شرکت که از ماده ۱۵۷ لایحه اصلاحی قانون تجارت شروع میشود مراجعه کنید. قبل از اینکه شروع به توضیح دادن مراحل افزایش یا تغییر سرمایه شرکت برویم باید نکته‌ ای را ذکر کنیم.

اغلب سهامداران بدون توجه به اساسنامه ی شرکت در پذیره نویسی آن مشارکت کرده یا اقدام به خرید سهام می کنند. یعنی آنها پس از خرید سهام نسبت به امتیازات برخی سهم ها مطلع شده که البته موجب آزردگی خاطر آنها میشود. در مورد افزایش سرمایه شرکت های سهامی، روش ها و مراحل آن باید بدانید که برای سهامداران حقیقی و حقوقی غیر از خود شرکت امکان اجرایی دارد.

سهام ممتاز باعث می شود که دیدگاه سهامداران نسبت به افزایش سرمایه شرکت مناسب نباشد. یعنی سهامداران فکر می کنند که در صورت انجام مراحل افزایش و تغییر سرمایه، هیئت مدیره نیز دارای سهام ممتاز خواهند بود. مطابق ماده ۱۶۴ از لایحه اصلاحی قانون تجارت هیچ افزایش سرمایه ای در اساسنامه برای هیئت مدیره وجود ندارد. پس اساساً هیچ نوع افزایش سرمایه ای در اساسنامه برای شخص خاصی امکان ندارد. کاهش یا افزایش سرمایه شرکت عموماً یک اقدامی است که در اساسنامه وجود نداشته و بر همین اساس نیاز به مجمع عمومی دارد.

با توجه به قانون تجارت، مجمع عمومی فوق‌ العاده صلاحیت لازم برای تصمیم‌ گیری در این موضوع را دارد. مجمع عمومی فوق العاده حدوداً پنج وظیفه بر عهده دارد که یکی از آنها تصمیم گیری در مورد سهام و افزایش سرمایه شرکت است. البته این نکته را باید بدانید زمانی که در مورد تغییر صحبت میکنیم در اولین مرحله به یاد مجمع عمومی فوق العاده باشید.

برگزاری مجمع عمومی فوق العاده 

مطابق ماده ۱۵۷ لایحه اصلاحی قانون تجارت افزایش سرمایه از طریق دو روش انجام می شود. این دو روش عبارتند از: صدور سهام جدید و یا بالا بردن مبلغ اسمی سهام موجود. این نکته را باید بگوییم که نوع برگزاری آنها می تواند متفاوت باشد. افزایش سرمایه در شرکت های سهامی به طور کلی از طریق سه روش انجام می گیرد. اولین راه از طریق تجدید ارزیابی ها، دارایی ها و سرمایه‌ های شرکت است. دومین راه تغییر سرمایه نیز عبارت است از: آورده نقدی و مطالبات حال شده. سومین راه تغییر سرمایه نیز از طریق سود اندوخته ها یا انباشته شرکت انجام می گیرد.

این سه راه اخیر روش های قانونی برای انجام دو راه افزایش سرمایه بود که در ماده ۱۵۷ لایحه اصلاحی قانون تجارت ذکر شدند. اغلب افزایش سرمایه شرکت های سهامی متعلق به شرکت های سهامی عام می باشد. در شرکت سهامی خاص نیز این موضوع وجود دارد و انجام آن راحت تر است.

اقدامات لازم برای بالابردن سرمایه شرکت های سهامی، روش ها و مراحل آن چیست؟

اولین اقدام در موضوع افزایش سرمایه شرکت های سهامی، روش ها و مراحل آن مربوط به پیشنهاد برگزاری مجمع عمومی است. مجمع عمومی فوق العاده باید با رعایت الزامات قانونی برگزار شود. مطابق ماده ۱۶۱ لایحه اصلاحی قانون تجارت تصمیم گیری در مورد مجمع با پیشنهاد هیئت مدیره خواهد بود. به بیان دیگر در ابتدا هیئت مدیره تصمیم آن را پس از شنیدن گزارش بازرس یا بازرسان شرکت اخذ خواهند کرد. برای افزایش سرمایه باید به ۲ تبصره ای که در ذیل ماده ۱۶۱ ل.ا.ق.ت وجود دارند دقت شود. مطابق تبصره یک ماده ی اخیر باید نوع افزایش سرمایه تعیین و یا اختیار آن به هیئت مدیره واگذار شود.

با توجه به ماده ی بعدی یعنی ماده ۱۶۲ از ل.ا.ق.ت مدت انجام افزایش سرمایه نباید بیش از ۵ سال باشد. مطابق ماده ۱۶۵ ل.ا.ق.ت نباید هیچ سرمایه ی تعدیل نشده ای نسبت به شرکت وجود داشته باشد و اگر نه افزایش سرمایه مجاز نخواهد بود.

اضافه کردن سرمایه از طریق تادیه مبلغ اسمی 

ماده ۱۵۸ لایحه اصلاحی قانون تجارت توضیح روش تادیه اسمی را برای افزایش سرمایه  ارائه کرده است. چهار روش در ماده ۱۵۸ ذکر شدند که می توانید با مراجعه به قانون به طور مستقیم آنها را مشاهده و بررسی کنید. جهت مثال فقط یک مورد آن را ذکر می کنیم که عبارت است از: پرداخت مبلغ اسمی سهم به نقد. پس از اینکه چهار بند ماده ی اخیر را بررسی کردید باید حواستان به تبصره‌ های این ماده باشد. اولین تبصره مربوط به شرکت های سهامی خاص و دومین تبصره مربوط به اندوخته قانونی شرکت می باشد.

بیشترین حالت افزایش سرمایه از طریق بند دوم ماده ۱۵۸ لایحه اصلاحی قانون تجارت می باشد. البته شرکت ها مخیر هستند با توجه به شرایط و امکاناتی که دارند یکی از چهار روش ماده ی اخیر را انتخاب کنند. برای اینکه بهتر بتوانید مراحل افزایش سرمایه را بشناسید، در مورد شروع و ثبت آن توضیحاتی ارائه می کنیم.

هیئت مدیره چه نقشی در افزایش سرمایه شرکت های سهامی، روش ها و مراحل آن دارد؟

در مورد افزایش سرمایه شرکت های سهامی، روش ها و مراحل آن می توانیم از هیئت مدیره آغاز کنیم. یعنی در ابتدا پیشنهاد افزایش سرمایه و یا به طور کلی هرگونه تغییر در سرمایه در هیئت مدیره شرکت مطرح می شود. پس از تصویب تغییر در سرمایه ی شرکت، این موضوع به اطلاع حسابرس شرکت میرسد. در مرحله بعد حسابرسی های مربوط به سود و زیان شرکت به طور دقیق انجام شده و بررسی می شوند. نتیجه نهایی پس از بررسی حسابرسی ها به اطلاع بازرس یا بازرسان شرکت میرسد.

بعد از طی این مراحل مستندات و منابع لازم برای تغییر سرمایه به سازمان بورس و اداره ثبت شرکت ها ارسال می شود. مدارکی که به سازمان بورس ارسال شدند در صورتی که نقصی نداشته و مستند باشند تایید خواهند شد. پس از تاییدی که سازمان بورس به شما اعلام می‌ کند می‌ توانید از طریق سایتی که برای سهامداران وجود دارد اطلاع رسانی کنید.

شرکت ها به چه دلیلی سرمایه خود را افزایش میدهند؟

مطابق نظر دکتر ستوده افزایش سرمایه شرکت ها به سبب پنج علت می باشد. علت اول مربوط به زمانی است که شرکت امکان دریافت وام را ندارد. بر همین اساس از طریق افزایش سرمایه برای ادامه حیات یا توسعه عملیات های شرکت، سرمایه مورد نیاز تامین میشود. علت دوم در زمانی است که شرکت احتیاج مالی ندارد ولی نمی‌ خواهد از طریق وام سرمایه ی خود را افزایش دهد. دلیل سوم نیز مربوط به زمانی است که شرکت به جای تقسیم سود میان سهامداران ترجیح می دهد که سود را تبدیل به خود سهم کند. علت چهارم مربوط به زمانی است که شرکت برای تقویت بنیه مالی خود اقدام به تغییر سرمایه می کند. علت پنجم نیز مربوط به زمانی است که شرکت در مقابل اجناسی که دریافت می کند اقدام به تغییر سرمایه می کند.

به نظر شما آیا شرکا می توانند بدون توجه به اساسنامه اقدام به افزایش سرمایه کنند؟ برای پاسخ دادن به سوال اخیر باید قانون تجارت را بررسی کنیم و مواد قانونی مرتبط با آن را بیابیم. پاسخ سوال در ماده ۲۲۲ از لایحه اصلاحی قانون تجارت وجود دارد. مطابق این ماده اگر در اساسنامه شرکت تغییرات مربوط به سرمایه شرکت ذکر شده باشد که مطابق آن عمل میشود. اگر موادی در مورد تغییر سرمایه شرکت ذکر نشده باشد در این صورت از مجمع عمومی فوق العاده استفاده می شود. نکته مهمی که در این ماده وجود دارد این است که صاحبان سهام موظف نیستند در افزایش سرمایه مشارکت کنند. همچنین در صورتی که تقلیل سرمایه صورت گیرد و این موضوع باعث تضییع حقوق طلبکاران شود؛ میتوانیم بگوییم که تغییر سرمایه مجاز و قانونی نخواهد بود.

آیا نیاز است که شرکت ها سرمایه خود را افزایش دهند؟

قطعا افزایش سرمایه شرکت یک موضوع بدیهی و لازم برای شرکت ‌هایی است که تازه تاسیس شدند. البته شرکت هایی که نیاز به سرمایه فوری برای توسعه منابع خود دارند نیز ضروری است. با توجه به قانون تجارت که حداقل های لازم برای تشکیل شرکت سهامی را ذکر کرده است عقلاً باید افزایش آن را لازم بدانیم. یعنی مطابق ماده ۵ لایحه اصلاحی قانون تجارت حداقل سرمایه برای تشکیل شرکت‌ های سهامی عام باید ۵۰۰ هزار تومان باشد. شرکت های سهامی خاص نیز باید حداقل ۱۰۰ هزار تومان سرمایه اولیه برای تشکیل شرکت داشته باشند.

اگر چه حداقل های قانونی برای سرمایه اولیه رعایت شوند و شرکت تأسیس شود اما باید آینده آن در نظر گرفته شود. یعنی اگر شرکت دیگری بخواهد با این شرکت قراردادی منعقد کند قطعاً به سرمایه آن توجه می کند. در صورتی که سرمایه ی ناچیزی برای شرکت ثبت شده باشد مطمئناً هیچ قرارداد پر سودی برای شرکت منعقد نخواهد شد.