کارت بازرگانی یک کارت اعتباری است که توسط اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران صادر می شود. دارندگان این کارت می توانند به عنوان بازرگان به معامله و واردات و صادرات کالا و محصولات از گمرکات ایران، مبادرت نمایند. در واقع انجام هرگونه واردات و صادرات کالا مستلزم دارا بودن این کارت است. این کارت می بایست به تایید وزارت صنعت، معدن و تجارت برسد.

داشتن کارت بازرگانی از نظر حقوقی منشاء آثار بسیاری است و با استفاده از آن می توان در انواع گوناگون فعالیت های تجاری و بازرگانی شرکت کرد. همچنین دارندگان این کارت از امتیازات مختلفی مثل توانایی خرید و فروش کالاهای وارداتی و صادراتی و ... برخوردار می شوند. در صورت وجود برخی از شرایط خاص مثل تقلب در تجارت و ورشکستگی، کارت بازرگانی باطل می شود. علاوه بر این در بسیاری از موارد کارت بازرگانی ممکن است به عنوان یک حق مالی به دیگری انتقال یابد. برای مثال می توان به موردی اشاره کرد که دارنده کارت بازرگانی این کارت را در ازای دریافت مبلغی، به دیگری اجاره می دهد.

در نوشتار پیش رو ضمن بررسی مهمترین قوانین و آیین نامه های مربوط به تجارت بین المللی، شرایط و مراحل دریافت کارت بازرگانی و همچنین برخی از مزایای داشتن این کارت را مورد بررسی قرار می دهیم.

شرایط دریافت کارت بازرگانی

کارت بازرگانی ممکن است برای اشخاص حقیقی یا اشخاص حقوقی مثل شرکت ها و کارخانه ها دریافت شود. بنابراین شرایط دریافت این کارت در مورد اشخاص حقیقی با اشخاص حقوقی متفاوت است. منظور از اشخاص حقوقی، شرکت ها، کارخانه ها، سازمان های تجاری سایر موسساتی می باشند که به اعتبار قانون، از شخصیت حقوقی برخوردار بوده و ممکن است موضوع حق و تکلیف قرار گیرد. در مقابل همانطور که پیداست، منظور از اشخاص حقیقی، انسان ها می باشند که از به طور واقعی مورد حق و تکلیف قرار می گیرند.

اشخاص حقیقی برای دریافت این کارت باید شرایط زیر را داشته باشند:

• داشتن حداقل 24 سال سن
• داشتن کارت پایان دوره ضرورت
• مشخص کردن و ارائه محل کسب و کار و فعالیت (اجاره نامه رسمی یا سند مالکیت)
• حداقل داشتن سه سال سابقه فعالیت تجاری یا داشتن مدرک تحصیلی معتبر و مرتبط
• داشتن اشراف و تسلط کامل در مورد قوانین گمرکی، اداری و ... .
• شرکت در کلاس های آموزشی که اتاق بازرگانی برگزار می کند.
• عدم اشتغال دولتی و استخدام رسمی
• داشتن تمکن مالی برای اشتغال به تجارت در زمینه مورد نظر(تمکن مالی مورد تایید بانک)
• تکمیل تعهد کتبی مبنی بر عدم استفاده غیر قانونی از کارت
• داشتن صلاحیت اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی
• عدم داشتن سوء پیشه (با تاریخ صدور کمتر از 6 ماه)
• عدم داشتن کارت بازرگانی حقوقی
• ارایه دفاتر قانونی

اشخاص حقوقی برای دریافت کارت می بایست شرایط زیر را دارا باشند:

• ثبت شرکت و دارا بودن پرونده مالیاتی، اظهارنامه مالیاتی و کد اقتصادی و کارگاهی
• اثبات ورشکسته نبودن شرکت
• وجود مکانی برای انجام امور شرکت و ثبت آن به عنوان مرکز شرکت (اجاره نامه یا سند ملکی)
• وجود سابقه کافی از فعالیت در زمینه تجارت و اقتصاد
• برخورداری از حساب جاری به میزان حداقل دویست میلیون تومان (تمکن مالی)
• موضوع فعالیت مرتبط در اساسنامه شرکت
• عدم وجود سوء پیشنه برای مدیرعامل
• حضور مدیرعامل جهت شرکت در کلاس های آموزشی اتاق بازرگانی

مدارک لازم جهت اخذ این مجوز چیست؟

برخی از مهمترین مدارکی که برای دریافت کارت بازرگانی می بایست آنها را در دسترس داشت عبارت از موارد زیر است:

• عکس سه در چهار با پس زمینه سفید از اشخاص حقیقی
• تکمیل و تحویل فرم درخواست صدور کارت بازرگانی به اتاق بازرگانی، این فرم می بایست در یکی از دفاتر اسناد رسمی ثبت شده باشد.
• ارائه رونوشت از کارت ملی
• ارائه اصل مدرک تحصیلی (دیپلم به بالا) یا ارائه گواهی سه سال سابقه تجارت
• ارائه گواهی عدم سوء پیشینه در مورد اشخاص حقیقی
• ارائه گواهی بانکی تاییدیه حساب جاری (تمکن مالی)
• ارائه کارت پایان خدمت یا کارت معافیت از خدمت
• ارائه کد اقتصادی
• ارائه کد کارگاهی
• ارائه اسناد مربوط به محل فعالیت از جمله سند مالکیت یا اجاره نامه رسمی
• ارائه کارت ملی مدیر عامل مجموعه
• اظهارنامه ثبت نام در دفاتر بازرگانی
• اظهارنامه مالیاتی
• مدارک هویتی شرکت(اساسنامه،روزنامه تاسیس و تعیین آخرین اعضا هیات مدیره و...)
• ارائه تقاضا نامه و شرکت نامه ثبت شرکت های با مسئولیت محدود
• ارائه اظهارنامه ثبت شرکت ها برای شرکت های سهامی خاص

هزینه دریافت این کارت چه میزان است؟

برای دریافت این مجوز می بایست هزینه ای تحت عنوان حق الثبت به اتاق بازرگانی ایران پرداخت شود. این هزینه شامل عضویت سالانه در اتاق بازرگانی ایران می باشد. هزینه عضویت در اتاق بازرگانی برای یک سال عبارت از یک میلیون و پانصد هزار تومان می باشد. علاوه بر این متقاضیان دریافت این کارت برای گرفتن دفاتر تجاری نیز می بایست حدود صد و سی هزار تومان هزینه کنند.

بررسی انواع کارت تجاری یا بازرگانی  

برخی از مهمترین انواع کارت های بازرگانی عبارت از موارد زیر است:

• کارت تجاری؛ این نوع کارت به عنوان رایج ترین و متداول ترین نوع کارت بازرگانی شناخته می شود. این کارت برای مدت یک سال اعتبار دارد و پس از انقضای آن می بایست تمدید شود. همانطور که اشاره شد دارندگان این کارت می توانند به تجارت و واردات و صادرات از مرزهای بین المللی مبادرت نمایند.
• کارت موردی؛ این کارت که تنها یک بار قابلیت استفاده دارد و در واقع یک بار مصرف است. این کارت به درخواست اشخاصی صادر می شود که به صورت موردی قصد ترخیص کالا از گمرک، واردات و ... را دارند و بعد از انجام تجارت خود این کارت خود به خود باطل می گردد.این نوع کارت بیشتر مورد استفاده افرادی قرار می گیرد به قصد تجارت بصورت آزمایشی را دارند تا از امکان فروش،خرید یا استفاده محصول خود در بازار هدف اطمینان یابند.
• کارت بازرگانی تولیدی و صنعتی؛ همانطور که پیداست که این کارت برای واحدهای تولیدی و صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. با توجه به این که بسیاری از واحدهای تولید و صنعتی برای ادامه فعالیت خود نیاز به تامین مواد اولیه و تجهیزات وارداتی دارند، با دریافت این کارت به صورت مستقل می توانند مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز برای تولید را از کشورهای خارجی وارد کنند. همچنین با داشتن این کارت تولیدی و صنعتی می توان کالاهایی که مجوزهای مربوط در مورد آن صادر شده است را به کشورهای خارجی صادر کرد. جهت اخذ این کارت داشتن مجوز تولید از وزارت خانه مطبوع الزامی می باشد.
• کارت خدماتی؛ این کارت در مورد واحدهای صادر می شود که خدماتی را ارائه می کنند. این گونه واحدها ممکن است برای ارائه برخی از خدمات خود نیاز به مواد اولیه و تجهیزات وارداتی داشته باشند. بنابراین با داشتن این کارت، شرکت های خدماتی می توانند مواد اولیه مورد نیاز خود را برای مصرف شخصی به کشور وارد کنند.
• کارت شرکت های تعاونی؛ یکی دیگر از انواع کارت بازرگانی، کارتی می باشد که به نام شرکت های تعاونی صادر می شود. شرکت های تعاونی می توانند کارت بازرگانی را از اتاق تعاون وزارت تعاون، کار و امور اجتماعی دریافت کنند.

مزیت های داشتن کارت بازرگانی

همانطور که اشاره شد کارت بازرگانی یک نوع گواهینامه برای انجام امور بازرگانی بین المللی مثل واردات، صادرات و ترخیص بار از گمرک می باشد. برخی از مهمترین مزایای قانونی دارا بودن کارت بازرگانی از قرار زیر است:

• داشتن مجوز برای صادر کردن کالا به کشورهای خارجی
• داشتن مجوز برای وارد نمودن کالا از کشورهای دیگر
• امکان عضویت در اتاق بازرگانی و استفاده از مزایای عضویت در این نهاد
• سهولت برای دریافت ویزای کشورهای خارجی برای تجارت و سرمایه گذاری
• امکان شرکت در نمایشگاه های تجاری خارجی
• ارتقای اعتبار تجاری
• امکان ثبت نشان تجاری و برند به صورت لاتین

در مقابل این مزایا، دارا بودن این کارت موجب وجود برخی از محدودیت های قانونی می شود. برای مثال می توان به مالیات بر ارزش افزوده و مالیات بر واردات کالا اشاره کرد که دارنده کارت بازرگانی می بایست به اداره امور مالیاتی کشور پرداخت نماید. علاوه بر این در صورتی که این کارت گم شود یا به هر دلیل دیگر از آن سوء استفاده شود، ممکن است برای دارنده آن تبعات حقوقی منفی را در پی داشته باشد.

بررسی مراحل دریافت کارت بازرگانی

مطابق با آخرین قوانین و مقررات تصویب شده در مورد اتاق بازرگانی ایران، برخی از مهمترین مراحل دریافت کارت بازرگانی عبارت از موارد زیر است:

• همانطور که اشاره شد برای دریافت این کارت پس از فراهم آوردن اسناد و مدارک مورد نیاز می بایست به اتاق بازرگانی مراجعه کرد. اتاق بازرگانی زیر نظر وزارت صنعت، معدن و تجارت اداره می شود. در مرکز هر استان یک اتاق بازرگانی قرار دارد.
• مراجعه به سامانه صدور کارت
• ثبت نام اولیه در اتاق بازرگانی
• شرکت در کلاس های آموزشی که برای متقاضیان کارت
• ارجاع پرونده به کارشناس وزارت صمت جهت بررسی و اعلام نظر
• صدور کارت بازرگانی

چه کسانی برای تجارت به کارت تجاری و بازرگانی نیازی ندارند؟

برخی از اشخاص و کسب و کارهایی که برای اقدام به فعالیت های تجاری و واردات و صادرات نیاز به این مجوز ندارند، عبارتند از:

• شرکت تعاونی مرزنشینان
• ملوانان ایرانی در شناورهای در حال تردد بین سواحل ایران
• کارگران و پیله وران شاغل ایرانی در خارج از کشور

شیوه های ابطال کارت

اعتبار قانونی کارت بازرگانی همیشگی نیست. پس از پایان یافتن مدت اعتبار مندرج در کارت و عدم تمدید، این کارت خود به خود ابطال می شود. همچنین در صورتی که برای اتاق بازرگانی ثابت شود که شرایط اولیه برای دریافت کارت از بین رفته است، کارت بازرگانی توسط این نهاد ابطال خواهد شد. همچنین دارنده کارت می تواند در صورت مفقود شدن یا در معرض سوء استفاده های احتمالی قرار گرفتن این مجوز، درخواست ابطال آن را به اتاق بازرگانی تقدیم نماید. برای مثال همانطور که اشاره شد کارکنان دولتی در تمام طول مدت اشتغال نمی توانند کارت بازرگانی دریافت کنند. همچنین باید اشاره کرد که هر شخص حقیقی یا حقوقی تنها می تواند یک کارت  داشته باشد. همچنین به ازای هر واحد ملکی که به عنوان مرکز کسب و کار اشخاص حقیقی یا محل فعالیت اشخاص حقوقی شناخته می شود، یک کارت بازرگانی صادر خواهد شد.